ମୋକ୍ଷର ନଗରୀ ବନାରସ ତଥା ବାରଣାସୀ, ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ନଗରୀ । କାଶୀ ଏହି ସହରର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ନାମ । ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ ଏହି ସହର ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । କୁହାଯାଏ ଯେ ଏହା ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ସହର । ଯାହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ସହର ବିଷୟରେ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏଠାରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଏବଂ ମାଟି ଘରକୁ ନେବା ନିଷେଧ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଏହା କରନ୍ତି ସେମାନେ ମହାପାପ କରନ୍ତି ।
କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି କାହିଁକି କାଶୀରୁ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଆଣିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ପଛରେ ପୌରାଣିକ କାରଣ କ’ଣ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମଧ୍ୟ କଦାପି ଏପରି ଭୁଲ୍ କରିବେ ନାହିଁ । ଅନ୍ୟପଟେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ଅମୃତ ସହିତ ସମାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ପୂଜା, ସ୍ନାନ, ତର୍ପଣ, ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧିକରଣରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ହୋଇଥାଏ । ହରିଦ୍ୱାର, ଋଷିକେଶ ଏବଂ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଶକ୍ତି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକତାର ପ୍ରତୀକ ।
ଏହି ଜଳ ପାପ ଧୋଇନିଏ ଏବଂ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରେ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ କାଶୀ କଥା ଆସେ, ଏଠାକାର ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ କେବେ ଘରକୁ ଅଣାଯାଏ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ କାହିଁକି? କାଶୀ ଏପରି ଏକ ଭୂମି ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ସବ । ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ – କଶ୍ୟମ୍ ମରଣମ୍ ମୁକ୍ତି: ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର ।
କାଶୀକୁ ମୋକ୍ଷର ନଗରୀ କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁଠାରେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଘାଟରେ ମୃତଦେହର ଶେଷକୃତ୍ୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ ।
ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଭଗବାନ ଶିବ ସ୍ୱୟଂ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କାନରେ ‘ତାରକ ମନ୍ତ୍ର’ ଫୁଙ୍କି ଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୁକ୍ତିର ଚାବିକାଠି । ତେବେ ଏବେ ଆମେ କାଶୀରୁ ଗଙ୍ଗାଜଳ କାହିଁକି ଅଣାଯାଏନି ତାହା ବିଷୟରେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା । ଏହା କେବଳ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ ବରଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସର ପ୍ରଶ୍ନ । ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଏବଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଘାଟର ଭୂମିକା । ଏଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଶହ ଶହ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅସ୍ଥି ଏବଂ ପାଉଁଶ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ବିସର୍ଜନ କରାଯାଏ । ଏହି ଗଙ୍ଗା ଏବେ କେବଳ ଜୀବନଦାୟକ ନୁହେଁ ବରଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଆତ୍ମାମାନଙ୍କର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇଯାଏ ।
ତେବେ ଏହା କୌଣସି ‘ଅଶୁଦ୍ଧତା’ର ବିଷୟ ନୁହେଁ, ଏହା ସେହି ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନର ଭାବନା । ହରିଦ୍ୱାର, ଋଷିକେଶ ଏବଂ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀର ଗଙ୍ଗା ଜୀବିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଇଥିବା ବେଳେ କାଶୀର ଗଙ୍ଗା ଜଳ ମୃତ୍ୟୁ ପର ପାଇଁ ଅର୍ଥାତ ଆତ୍ମାର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ କାଶୀରୁ କିଛି ଅଣାଯାଏ ନାହିଁ, ନା ପାଉଁଶ, ନା ପାଣି, ନା ହିଁ ସ୍ମୃତି । ସେଠାରୁ କେବଳ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାନ୍ତିର ଅନୁଭବ ଆସେ । କାଶୀରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ନ ଆଣିବା କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ନିୟମ ନୁହେଁ ବରଂ ସେହି ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମାନ ।
Also read: ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି ପୃଥିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ଗତି, ଜାଣନ୍ତୁ ଏହା ମଣିଷ ଜୀବନ ଉପରେ କ’ଣ ପକାଇବ ପ୍ରଭାବ